Archive for the ‘คำล้านนา’ tag

กำบะเก่า ตี้ ๕๔ เกิดเป๋นคน เข้าห้วยใดก็หื้อมันสุด ขุดห้วยใดก็หื้อมันตึ๊ก

without comments

 

กำบ่ะเก่า บ่ะเล่าจะลืม เจ้า

คำว่า

ตึ๊ก = สุดทาง สิ้นสุด

ความหมาย …..

การมีความมุมานะพยายามทำงานตั้งแต่ต้นจนจบ ไม่ทิ้งให้เป็นภาระกับผู้อื่นอีกต่อไป
ทำอะไรควรทำอย่างจริงจัง ไม่ย่อท้อต่อความยากลำบาก   อดทนทำจนกว่าจะสำเร็จ

เทียบสำนวน สุภาษิต คำพังเพย ไทยกลาง   ที่ว่า
“ ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น ”

 

 

กำบะเก่า ตี้ ๕๓ กิ๋นตานหยาดน้ำ ทำบุญหลวงหลาย จักได้สบาย เกิดสุขปายหน้า

without comments

 

… กำบ่ะเก่า บ่ะเล่าจะลืม เจ้า…

คำว่า

ตาน = ทำบุญ ทำทาน
ปายหน้า = ภายหน้า ภายภาคหน้า

กำแปล๋….

การหมั่นเข้าวัดทำบุญสุนทาน
มีความเมตตา กรุณา เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่  จิตใจจะพบแต่ความสุข

เป๋นก๋ารสอนหื้อคนฮู้จักการเข้าวัดทำบุญทำทาน ใส่บาตร หรือหื้อความจ่วยเหลือผู้ยากไร้ เพื่อความสุขในภายภาคหน้า

เทียบสำนวน คำพังเพย ไทยกลาง ตี้ว่า
“ ทำบุญทำทาน  จะสุขสบายในภายภาคหน้า ” เจ้า (^_^)

 

 

กำบะเก่า ตี้ ๕๒ กำขอแปงเหลือกำซื้อ กำลือแปงเหลือกำอู้

without comments

กำบ่ะเก่า บ่ะเล่าจะลืมเจ้า ….

คำว่า

กำขอ = คำขอร้อง
กำลือ = คำนินทา คำเล่าลือ

คำแปล

การขอความช่วยเหลือจากผู้อื่นย่อมเป็นหนี้บุญคุณตลอดไป
บางอย่างหากเราเลือกที่จะซื้อหามาด้วยเงินของเราเอง ก็ไม่ติดบุญคุณ
ส่วนคำเล่าลือจะน่าสนใจกว่าคำพูดทั่วไป

ถ้าไม่จำเป็นจริงๆอย่าเลือกการพึ่งพา
หรือไปขอความช่วยเหลือจากผู้อื่น  เพราะต้องเป็นหนี้บุญคุณเขา
และอาจได้รับการดูหมิ่นเกลียดชังเป็นของแถม
ส่วนคำนินทาเล่าลือนั้น  ก็อย่าเพิ่งปักใจเชื่อ  ให้ฟังหูไว้หู

เทียบสำนวน  สุภาษิต  ของไทยกลางได้ว่า

“ ของมีราคาแพงกว่าซื้อ   คำเล่าลือน่าสนใจกว่าคำพูด(ทั่วไป) ” นั่นเองค่ะ

 

 

กำบะเก่า ตี้ ๕๑ กิ๋นแล้วหื้อเก็บ เจ็บแล้วหื้อจ๋ำ

without comments

 

กำบ่ะเก่า บ่ะเล่าจะลืมเจ้า

คำว่า

กิ๋น = กิน

จ๋ำ = จดจำ

 

หมายถึง

…..การ จดจำความผิดพลาดในอดีตไว้สอนใจตนเอง

( เจ็บในที่นี้หมายถึงความผิดพลาดของตนเองที่เคยประสบมา มิได้หมายถึงเจ็บใจเจ็บกายจากการกระทำของคนอื่น )

 

การนำไปใช้     นำความผิดพลาดในอดีตมาเป็นบทเรียน

เพื่อการดำเนินชีวิตต่อไปในปัจจุบันและอนาคต

 

เทียบสำนวน  สุภาษิต ไทยกลาง ที่ว่า

“ เจ็บแล้วให้จำ ”

 

 

กำบะเก่า ตี้ ๕๐ กิ๋นง่ายจ่ายอ่วย มักเป๋นคนตุ๊ก กินจิ๊กิ๋นจ๋ำ หมั่นฮิหมั่นฮอม มักเป๋นคนมี

without comments

 

 

กำบ่ะเก่า บ่ะเล่าจะลืม

คำว่า

คนตุ๊ก = คนจน คนที่ทุกข์ ลำบาก

จิ๊ = ขี้เหนียว

ฮิ = ทำมาหากิน

ฮอม = อดออม

คนมี = ร่ำรวย

 

ความหมาย :

คนเก็บออมทรัพย์ที่หามาได้จะร่ำรวย คนใช้จ่ายเงินสุรุ่ยสุร่ายจะยากจน

ใช้สอนคนให้รู้จักรักษาทรัพย์ที่หามาได้  ไว้ใช้ในยามจำเป็น

 

เทียบสุภาษิต คำพังเพย ของไทยกลาง  ได้ว่า

“ ยังไม่รวย ทำตัวรวย จะไม่รวย  ยังไม่จน ทำตัวจน จะไม่จน ” เจ้า

…. (^_^) ….

 

 

กำบะเก่า ตี้ ๔๙ กลั๋วล้ำจ้างต๋าย อายล้ำจ้างต้าว

without comments

 

กำบ่ะเก่า บ่ะเล่าจะลืม

 

คำว่า

กลั๋ว = กลัว

ต้าว = หกล้ม

 

คำแปล๋ :

กลัวจนเกินไป  ประหม่าอายจนเกินเหตุ  อาจจะทำให้เกิดผลเสียกับตนเองได้

กลัวมากนักมักจะตาย  อายมากไปมักจะหกล้ม

 

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง

“ กลัวจนขี้หดตดหาย ”

 

 

กำบะเก่า ตี้ ๔๘ กันใคร่มีเงินมีคำ หื้อหมั่นกึ๊ดหมั่นสร้าง กันใคร่หื้อเปิ้นอวดอ้าง หื้อหมั่นกิ๋นหมั่นตาน

without comments

 

กำบ่ะเก่า บ่ะเล่าจะลืม

กำว่า

คำ = ทองคำ

หมั่น = ขยัน

ตาน = ทำบุญทำทาน

 

หมายถึง 

อยากร่ำรวยต้องขยัน  การทำบุญสุนทาน

เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ผู้อื่น  ผู้คนย่อมสรรเสริญ

 

ควรขยันทำมาหากิน  และทำบุญสุนทานอย่างสม่ำเสมอ

 

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง ที่ว่า

“ ไม่มีความยากจนในหมู่ชนที่ขยัน ”

 

“ อยากร่ำรวยให้ขยันคิดขยันทำ อยากให้เขาสรรเสริญให้หมั่นทำบุญ ”

 

 

 

กำบะเก่า ตี้ ๔๗ ของกิ๋นลำอยู่ตี้ผู้มัก ของฮักอยู่ตี้ผู้เปิงใจ๋

without comments

 

คำว่า

ของกิ๋น = อาหาร
ลำ = อร่อย
เปิงใจ๋ = ถูกใจ พอใจ

คำแปล : ของอร่อยอยู่ที่ผู้ชอบ ของรักอยู่ที่ผู้พอใจ

ขยายความ :

อาหารอร่อยหรือไม่อร่อยมิได้อยู่ที่ตัวอาหาร หรือส่วนที่ปรุงที่พิสดาร หรือผู้ปรุงที่เก่งกาจ
หากอยู่ที่ผู้บริโภคเองเป็นสำคัญ

คล้ายกับ การที่ ของขมอาจเป็นอาหารอันโอชะของผู้ใหญ่ แต่เป็นสิ่งระคายลิ้นของเด็ก ๆ

สำหรับ คนที่กำลังมีความเศร้าโศก หรือความอึดอัดขัดข้องใจ ไม่สบายใจ
ก็มิอาจรับประทานอะไรที่แม้จะปรุงให้วิเศษเพียงใด
ย่อมแสดงว่าการทำใจนั้นเป็นตัวสำคัญในการตัดสินการกินว่า
จะอร่อยหรือไม่อร่อย นั่นเองค่ะ

 

 

กำบะเก่า ตี้ ๔๖ มีนึ่งแล้วแอมแหมสอง ขี่เฮือน้ำนอง ซ้อนสองจ้างหล้ม

without comments

 

กำบ่ะเก่า บ่ะเล่าจะลืม เจ้า (^_^)

คำว่า 

นึ่ง = หนึ่ง
แหม = อีก
แอม = เคียง
เฮือ = เรือ
หล้ม = จม คว่ำ

คำแปล : มีหนึ่งแล้วต้องการสอง ขับขี่เรือยามน้ำหลาก หากบรรทุกเกินพอดี  เรือนั้นอาจจะล่มได้

…. เปรียบได้กับชาย หรือหญิง ที่มีคู่ครองของตนเองอยู่แล้วแต่ยังมีใจฝักใฝ่อยากได้อีกคนหนึ่ง
ทำให้เกิดปัญหาในชีวิตครอบครัวตามมา
… เป็นสุภาษิตที่สอนให้รู้จักพึงพอใจในสิ่งที่ตนมีอยู่
ไม่โลภมาก ไม่เห็นแก่ได้ และไม่ละเมิดประเวณี

(ปรากฎเจอในนิยายเรื่อง ‘เจ้าจันท์ผมหอม’ ด้วย เลยนำมาขยายความไว้ในที่นี้
เป็นตอนที่เจ้าจันท์เกิดความสับสนในความรู้สึกของตัวเอง หลังจากได้ร่วมทางกับพ่อเลี้ยงไปแล้วระยะหนึ่ง…)

 

 

กำบะเก่า ตี้ ๔๕ ตุ๊มผ้าลายหมาจ้างเห่า ค้นกำเก่า จ้างผิดกั๋น

without comments

 

คำว่า  :

ตุ๊มผ้า = ห่มผ้า

กำเก่า = คำพูดเดิม เรื่องราวเดิม

 

คำแปล :  ห่มผ้าลายหมามักเห่า ค้นเรื่องเก่า ๆ มาพูดมักผิดใจกัน

 

เป็นการบอกให้รู้ว่าสิ่งต่าง ๆ ย่อมมีเหตุมีผลของมัน เช่นคนที่สวมเสื้อผ้าสีสดหรือมีลวดลายจัดเมื่อเดินผ่าน

หมามักจะเห่า หรือคนสองคนคุยกันหากรื้อฟื้นเรื่องราวเก่า ๆ มาพูดอาจจะผิดใจกันได้

 

เป็นสุภาษิตที่ใช้สอนคนไม่ให้พูดในสิ่งที่ผ่านมาแล้วในอดีต

เพราะไม่มีประโยชน์ที่จะต้องรื้อฟื้นมาพูดกันอีก อาจเกิดการทะเลาะวิวาทกันได้ สามารถเทียบกับสำนวนทางภาคกลางได้ว่า…

” อย่าฟื้นฝอยหาตะเข็บ “ นั่นเองจ้า

 

 

13 visitors online now
4 guests, 9 bots, 0 members
Max visitors today: 21 at 05:55 am UTC
This month: 21 at 10-01-2014 05:55 am UTC
This year: 452 at 09-09-2014 04:56 pm UTC
All time: 452 at 09-09-2014 04:56 pm UTC